ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )

133

فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )

( 218 ) شماره نسخه : B 234 - ( 266 ) bb 2 نام كتاب : نظام التواريخ . توضيح نام اثر : نيامده است . پديد آورنده : ناصرالدين عبداله ابن عمر بيضاوى . شهرت وى بيشتر به علت تفسير وى از قرآن مىباشد . وى ابتدا در شيراز به عنوان قاضى مشغول به كار بود و سپس به تبريز نقل مكان نمود و در همين شهر نيز وفات نمود . مكان تأليف : نيامده است . تاريخ تأليف اثر : تاريخ پايان تأليف « نظام التواريخ » 21 محرم سال 674 قمرى / 18 جولاى سال 1275 ميلادى مىباشد . اما در برخى صفحات اين كتاب وقايعى پس از اين تاريخ ذكر شده است كه به عقيده شرق شناس بزرگ « چارلز ريو » اين وقايع بعدها توسط فرد ديگرى به اصل كتاب اضافه گرديده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين كتاب شامل وقايع تاريخى دوره باستان تا عصر معاصر نويسنده در سال 674 قمرى / 1275 - 1276 ميلادى مىباشد ، و داراى چهار بخش ( قسم ) است كه هر كدام از بخشها به شرح حال يك دوره پرداخته شده . هر قسم نيز به نوبه خود به چندين بخش ( طبقه ) تقسيم شده است . بخش اول ( تا صفحه 76 ) شامل تاريخ باستان از آدم و حوا شروع گرديده و با داستانهاى فلسفى و سخنان حكمت آميز بزرگان پارسى خاتمه مىيابد . بخش دوم شامل زندگى 4 سلسله تا زمان ساسانيان مىباشد . بخش سوم شامل وقايع زمان حضرت محمد ، خلافاى بزرگ ، سلسله امويان و عباسيان مىباشد . بخش چهارم شامل سلسه وقايع تاريخى عباسيان ، صفويان ، سامانيان ، غزنويان ، ديلميان ، سلجوقيان ، اسماعيليان ، خوارزمشاهيان و دوره مغولان مىباشد . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل مىباشد ، و شروع نسخه با نسخه اصلى موجود در موزه بريتانيا با تفسير شرق شناس « چارلز ريو » مطابقت كامل دارد . تاريخ كتابت : سال 1269 قمرى مصادف با 53 - 1852 ميلادى مىباشد . مكان كتابت : آسياى مركزى . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در برخى صفحات من جمله 75 و 141 برخى تاريخ‌ها به اشتباه ذكر شده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط پ . اى . لرخ در سال 1859 ميلادى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 1 * 4 / 13 ؛ تعداد برگ : 80 ؛ تعداد سطر : 15 ؛ اندازه متن : 14 * 7 / 6 . نوع كاغذ : شرقى ( آسياى مركزى ) . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و عناوين فصلها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : نستعليق . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى مركزى ) ، مقوايى با جلد چرمى . ( 219 ) شماره نسخه : B 2346 ( Nov . 1572 ) نام كتاب : نسخهء ديگرى از كتاب سابق ( نظام التواريخ ) آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل و با نسخه مرجع شماره B 234 - 2 تطابق بسيار دارد . شامل چهار بخش مذكور در نسخه اصلى نيز مىباشد . تاريخ كتابت : سال 1286 قمرى مصادف با 70 - 1869 ميلادى مىباشد . مكان كتابت : مدرسه « عبداله خان » در شهر بخارا . نام كاتب : محمد تورسان بخارايى . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : همانند نسخه شماره B 234 - 2 داراى اشتباهاتى در ذكر تاريخ وقايع مىباشد . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط « دانشگاه شرق‌شناسى لنينگراد » در سال 1928 ميلادى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 / 20 * 13 ؛ تعداد برگ : 103 ؛ تعداد سطر : 15 ؛ اندازه متن : 5 / 14 * 5 / 7 . نوع كاغذ : شرقى ( آسياى ميانه ) ، نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و عناوين فصلها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : نستعليق . نوع جلد : صحافى شرقى ( آسياى مركزى ) ، مقوايى با جلد چرم . ( 220 ) شماره نسخه : B 2428 نام كتاب : نسخهء ديگرى از كتاب سابق ( نظام التواريخ ) آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى نسخه شماره